O atrakcyjności turystycznej warszawskiej Pragi nie trzeba już nikogo przekonywać. Tutaj odnaleźć można ślady miejskiego folkloru, poczuć klimat przedwojennego miasta, którego ducha zachowały stare kamienice, zakłady rzemieślnicze i fabryczki. Na Pradze można podziwiać fenomen rewitalizacji dawnych obiektów przemysłowych, które zaanektowane przez artystów na kulturalne centra, pracownie, galerie i i teatry stworzyły w miejskiej przestrzeni całkiem nową jakość. To już wiedzą wszyscy, zarówno mieszkańcy, jak i turyści.
Praga kryje też inne atrakcje. To tutaj zachowały się świątynie i obiekty sakralne, dające świadectwo wielokulturowości dawnej Warszawy. Strzeliste wieże katedry św. Floriana i niemalże wznoszące się tuż obok złote kopuły prawosławnej cerkwi widoczne są już z lewego brzegu Wisły, ale trzeba przejechać na jej prawą stronę, by podziwiać ślady żydowskiej synagogi oraz budynek dawnej mykwy i cmentarza, a także innych judaiców czy wreszcie odnaleźć .buddyjską świątynię.
Każda z wymienionych świątyń zasługuje na szczególną uwagę. Monumentalna, neogotycka katedra św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika powstała w XIX wieku jako wyraz sprzeciwu wobec postępującej rusyfikacji. Wznosi się przy skrzyżowaniu alei Solidarności
i ulicy Sierakowskiego, na placu Weteranów 1863 roku, na wprost ogrodu zoologicznego i Parku Praskiego. Dla katolików to niewątpliwe najważniejsze miejsce kultu religijnego na Pradze, która jest również miejscem wielu innych kościołów.
Trochę dalej tuż przy rondzie wyłania się ponad drzewami pięć złotych kopuł Metropolitarnej cerkwi Prawosławnej św. Równej Apostołom Marii Magdaleny. Centralna kopuła symbolizuje Chrystusa, pozostałe czterech ewangelistów. Czynna do dzisiaj dziewiętnastowieczna świątynia przetrwała czas dwudziestolecia międzywojennego, mimo że kilka innych świątyń prawosławnych zostało, jako symbol rusyfikacji, rozebranych. Imponujące wnętrza praskiej cerkwi można zwiedzać w dni powszednie od godz. 10 do 16.
Przed wojną, tuż obok, przy skrzyżowaniu ulic Jagiellońskiej i Kłopotowskiego, na dzisiejszym placu zabaw, stała synagoga, która wprawdzie, zamieniona przez Niemców w odwszalnię, przetrwała wojnę, ale w 1961 roku została rozebrana. Znajdujący się dzisiaj obok budynek liceum był przed wojna łaźnią rytualną, zachował się nawet oryginalny jej wystrój. Zaledwie kilka tygodni temu odkryto tam rytualny basen, który przez wiele lat był zakopany.
Nieco dalej przy Jagiellońskiej 28 stoi piękna, modernistyczna kamienica z 1914 roku, dawny Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych, zwany przez swa okazałość pałacem dla żydowskich sierot. Obecnie mieści się tutaj teatr lalek Baj. W oficynie podwórza Targowej 50/52 odkryto niedawno niemal stuletnie polichromie żydowskiego domu modlitwy. Do tej pory ukrywały się one pod warstwą czarnego pyłu, ponieważ przez wiele lat znajdował się tam skład węgla. Same budynki 50/52 również kryją w sobie tajemnicę. Wiadomo było od dawna, że są najstarsze na Targowej, ale najnowsze odkrycia dowodzą, że piwnice jednego z nich pochodzą aż z 1750 roku!
W ciągu najbliższych 2 lat ma tam powstać Muzeum Warszawskiej Pragi - najnowocześniejsze muzeum w Warszawie.
Zachował się wprawdzie przy ulicy Ząbkowskiej 11 budynek drugiej praskiej synagogi, zamienionej podczas wojny w stolarnię, ale niestety, nic nie ocalało z jej wyposażenia.
O ile nie dziwią na warszawskiej Pradze, ani ślady prawosławia, ani świadectwa życia bardzo licznej tu przed wojną społeczności żydowskiej, to prawdziwym zaskoczeniem może być istnienie w tym miejscu.świątyni buddyjskiej. Przy ulicy Zamoyskiego 4 znajduje się centrum Kultury Wietnamskiej Lecący Smok, które mieści kopię hanojskiej świątyni literatury wraz z buddyjskim ołtarzem. Trudno się tam dostać, ale warto się postarać!

Przy ul Ząbkowskiej 36 mieści się Praskie Biuro Przewodnickie "to tu". To adres dobry dla wszystkich chcących wnikliwie zwiedzać Pragę. Jest to miejsce promujące kulturę Pragi, organizujące tematyczne spacery i wystawy, a także szkolące przewodników. Można się tam także zaopatrzyć w niekonwencjonalne mapki dzielnicy i zasięgnąć informacji na temat aktualnych wydarzeń w dzielnicy, a nawet wynająć przewodnika na tzw. Private Tour. We wrześniu i październiku "to tu" uruchamia projekt "Wytwórnia Kultury". W każdy weekend będzie można odbyć 3 godzinny spacer z przewodnikiem po Pradze, a w ramach biletu obejrzeć spektakl w miejscowym teatrze "Wytwórnia".
( dziękujemy "to tu" za udostępnienie materiałów)

"to tu"
Praskie Biuro Przewodnickie
Przy Stowarzyszeniu Monopol Warszawski
ul. Ząbkowska 36
Czynne codziennie g. 10-14
www.totu.travel.pl
Tel. + 48 22 67 00 156
Kom. + 48 600-987-939

There is no need to convince anyone about the touristic interest and attractive points of Warsaw's Praga district. Traces of urban folklore can be found here, the ambiance of a pre-war town survives in the old tenements, craft workshops and tiny manufactories can be seen. The phenomenon of revitalized post-industrial buildings transformed by artists into cultural centres, studios, galleries and theatres creating a totally new quality of life, can also be seen here. Everybody knows this, Warsaw residents and tourists.

Praga hides other interesting attractions as well. Shrines and sacral buildings which are testimony to the multiculturalism of former Warsaw have stood the test of time in Praga. The soaring towers of the St Florain Cathedral and the almost adjacent golden domes of the Orthodox Church are visible from the left bank shores of the Vistula River, but you have to cross to the right side to see the traces of a Jewish synagogue, a former mikveh building and cemetery as well as other Judaica and finally find ... a Buddhist temple.
Each of the above mentioned shrines deserve special attention. The monumental, Neo-Gothic St Florian and Archangel Michael Cathedral was built in the 19th century as an expression of the opposition to the intensifying Russification of Poland. The Cathedral is located at the crossing of Solidarności Avenue and Sierakowskiego Street, on the Veterans of 1863 Square, opposite the ZOO and Praski Park. For Catholics, it is undoubtedly the most important place of worship in Praga which also has numerous other churches.
A little further, at the roundabout, the five golden domes of the Apostles and Mary Magdalene Metropolitan Orthodox Church are visible. The central dome symbolizes Christ and the four others - the Evangelists. This 19th century church is still open. It survived the inter-war period even though numerous other Orthodox shrines were demolished as they were regarded as a symbol of Russification. The impressive interiors of the Praga Orthodox Church can be visited Mon-Fri from 10 a.m. to 4 p.m.
Before the war there was a Synagogue at the corner of Jagiellońska and Kłopotowskiego Streets where a playground is situated today. The synagogue which was transformed by the Nazis into a delousing facility survived the war but was destroyed in 1961. The adjacent building currently housing a high school used to be a ritual bath. Its original interior design has been kept. Only a few weeks ago, a ritual pool, buried for many years, was discovered on the premises.
A few steps further, at 28 Jagiellońska Street, is a beautiful, modernist tenement dating back to 1914. It is the former Jewish Community Educative Building, and because of the quality of the building it was called a palace for Jewish orphans. It has now been taken over by the Baj Puppet Theatre. One hundred-year old polychromes in a Jewish prayer house were recently discovered in an outbuilding in the backyard at 50/52 Targowa Street. They were hidden under a layer of black dust because this building had been a coal storage space for many years. The main buildings at 50/52 Targowa Street also hide a secret. It was known that these were the oldest buildings on Targowa Street, but recent findings have proven that the basements of one of them date back to 1750!
The second Warsaw synagogue building, turned into a carpentry workshop during the war, has survived at 11 Ząbkowska Street but nothing has remained of its equipment.
The Museum of Warsaw Praga - the most modern Museum in Warsaw - is to be built over the next two years.
Traces of Orthodox religion and the life of the Jewish community, numerous here before WWII and going back many years, are not surprising in themselves, but the existence of a Buddhist temple may come as a bit of a surprise. The Flying Dragon Vietnamese Culture Centre located at 4 Zamoyskiego Street contains a copy of Hanoi temple sacral literature and a Buddhist altar. It is difficult to get inside the temple but it is worth trying!

The Praga Tour Guide Agency, 'to tu', is located at 36 Ząbkowska Street. This is an address to remember for all of you who want to get to know Praga in depth. 'to tu' promotes Praga culture, organizes thematic walks and exhibitions as well as training guides. Here you can also buy unconventional maps of the district, obtain information about current events and even hire a guide for a Private Tour. 'to tu' will be launching the, 'Culture Factory', project which is a 3-hour guided walk around Praga which will be organized every weekend, and the price will include a ticket to the, 'Wytwórnia', theatre.
(We would like to thank, 'to tu', for this information)

'to tu' Praga Guides
Monopol Warszawski
Warsaw Monopol Association
36 Ząbkowska Warsaw
Open daily: 10-14

www.totu.travel.pl
Tel. + 48 22 67 00 156
Mobile. + 48 600 987 939

Marta Wierzbiańska