Tak określano Zofię Stryjeńską z Lubańskich, najwybitniejszą artystkę Polski międzywojennej. Nie tylko malarstwo było jej domeną, ale wszystkie gałęzie sztuki użytkowej. Zasłużyła na miano najbardziej wszechstronnej i oryginalnej artystki w skali europejskiej. Łącząc Art. Deco z nurtem narodowym czerpiącym z folkloru, stworzyła własny, rozpoznawalny styl. Cieszyła się tak wielka popularnością w latach dwudziestych, że jej twórczość uważano za "znak firmowy"II Rzeczypospolitej. Ponadto zdobyła wiele prestiżowych nagród na wystawach międzynarodowych.
Urodziła się w Krakowie w 1891r, w rodzinie zamożnych handlowców. Już w dzieciństwie ujawniła się jej pasja do rysowania i fascynacja polskim folklorem. Chłopi w strojach ludowych zjeżdżający na krakowski targ posłużyli jej później za prototypy bogów słowiańskich i bohaterów baśni.
Stryjeńska, jeszcze wówczas Lubańska, skończyła z wyróżnieniem Szkołę Sztuk Pięknych dla kobiet, po czym odbyła podróż po muzeach Austrii i Włoch, co wpłynęło na jej decyzje studiowania na wyższej uczelni europejskiej. Ponieważ nie przyjmowano wówczas kobiet, podjęła naukę na Akademii w Monachium w męskim przebraniu, podając się za swego brata. Zdemaskowana po roku przez kolegów, wróciła do Krakowa, gdzie weszła w środowisko cyganerii i rozpoczęła najbardziej płodny okres twórczy. Poślubiwszy Karola Stryjeńskiego, architekta i miłośnika Zakopanego, przeniosła się tam i rozszerzyła swą działalność twórczą o grafikę. Zakopane było miejscem, w którym kształtował się styl narodowy. Artystka tworzyła tempery, litografię, plakat, rysunek, ilustracje książkowe, tkaniny, scenografie i kostiumy teatralne. Jest autorką cyklu 16 litografii, realizowała także zamówienia państwowe, np. gobelin dla japońskiego cesarza Hiro - Hito. Jej główne dzieła to Cykl Bożków Słowiańskich, Pascha, Pastorałka, Tańce Polskie, 12 Miesięcy - prace wiejskie w cyklu rocznym, które przyniosły jej uznanie w Paryżu. W 1925 r Stryjeńska zdobyła najwyższe nagrody na międzynarodowej wystawie paryskiej w 4 kategoriach - za malarstwo, plakat, tkaniny i ilustracje, Diplome d'Honeur w dziale zabawkarskim oraz Krzyż Kawalerski Legii Honorowej.
Mimo wielkich sukcesów i popularności, osobiste życie artystki przysporzyło jej wiele cierpień i traumatycznych przeżyć, do czego przyczyniła się jej ekscentryczna, nadwrażliwa osobowość. Wątek prywatny można poznać w jej niedawno opublikowanych pamiętnikach. Moda na twórczość Stryjeńskiej już zaczęła wygasać w latach 30 tych. Z większych dzieł, wykonała polichromie kamienic warszawskiej Starówki. W 1945r wyemigrowała do Genewy, gdzie żyła aż do śmierci w 1976r. Po wojnie nadal tworzyła, np. wykonała polichromie do sali bankietowej transatlantyku "Batory". Moda na twórczość Stryjeńskiej powróciła ostatnio wraz z modą na Art. Deco.

This is how Zofia Stryjeńska, born Lubańska, the most outstanding painter in the interwar period in Poland, came to be known as. She excelled not only in painting but in all branches of applied art and merited being called one of the most versatile and original artists in Europe. She combined art deco with Polish national trends taken from folklore creating her own recognizable style and enjoyed such great popularity in the 1920s that her art was considered the 'trademark' of the Second Republic of Poland. Quoting the words of a curator of one of her exhibitions it could be said that 'she was the embodiment of Polish intelligentsia's of the 1902's taste'. Zofia Stryjeńska also won numerous prestigious prizes at international exhibitions.
Born in Kraków in 1891 to a family of wealthy merchants she showed a passion for drawing and fascination with Polish folklore in her early years. Peasants in folk costumes at the markets in Kraków served her later as the models for Slavic gods and heroes of myths and fairytales.
Zofia, then still Lubańska, graduated with honours from the Women's Fine Arts School and travelled to Austria and Italy which persuaded her to study further at European schools. Since women were not admitted at that time to these schools, she disguised herself as a male and pretended to be her brother. And this is how she was admitted to the Fine Arts Academy in Munich. She was exposed after a year by her fellow students and returned to Kraków where she became part of the artistic bohemia of the city and the most prolific period in her time started. She married Karol Stryjeński, and architect and devotee of Zakopane, moved there, and added graphics to her artistic activity. She created tempera paintings, lithographies, posters, drawings, book illustrations, textiles, stage designs and costumes. After her divorce she spent the years 1919-1939, the period between the wars, in Warsaw where she frequented the famous 'Ziemiańska' café where Warsaw intellectuals gathered. She also belonged to the 'Rhythm' artistic group and was friendly with the 'Skamander' group of poets. She was commissioned to do the polychromes on several buildings in the Old Town. One of them, at the corner of Świętojańska Street, survived the war and exists today. She also carried out other commissions, for example, a tapestry for the Japanese Emperor, Hiro- Hito, a gift from president Mościcki. She also decorated the trans-Atlantic ships Batory and Piłsudski. Her principal work includes the Slavic Deities cycle, Passover, Pastoral, Polish Dances, 12 Months - a rural series during the annual cycle - which were widely acknowledged in Paris. In 1925 Stryjeńska won several of the highest awards at the International Exhibition in Paris in 4 categories: painting, poster, textile and illustrations, the Diplome d'Honeur for toys and the Honorary League Knight's Cross.
Despite her grand success and popularity, the artist's personal life was fraught with suffering and traumatic experiences due to her eccentric and oversensitive personality. These personal matters can be found in her recently published journals. The fashion for Stryjeńska's art work began to diminish in the 1930's. She emigrated to Geneva in 1945 where she lived until her death in 1976. She continued to create after the war and became popular again with her work during the fashion of Art Deco.
A large exhibition of Zofia Stryjeńska's work is currently on display at the Warsaw National Museum. It illustrates her artistic direction from childhood drawing books to the decorations for the Polish pavilion at the International Exhibition in Paris. While she was greatly acknowledged for her 'high art' she also won popularity among the masses as postcard and Wedel chocolate box designer. She was one of the very few artists in history who have managed to achieve such a wide popularity.

Marta Wierzbiańska